Redactioneel
Gaat er verdomme nog wat gebeuren, of laten we alles zoals het is, laten we over onszelf lopen. Net doen of we niet belachelijk gemaakt worden en net doen alsof er niets aan de hand is. Laten we de leugenaars liegen, de dieven stelen, de egocentristen onze wereld vormgeven, zijn we op alle mogelijke manieren aan het doen alsof we er niet zijn, sukkels. Nooit kwaad worden, want je bent beschaafd, en kwaad zijn is niet netjes, dat doe je niet, dat heb je zo geleerd, nooit ruziemaken en als je op je strepen gaat staan vooral binnen alle lijntjes blijven, god, hoe diep kun je zinken als mens. Om je heen lijkt de wereld uit je handen geslagen te worden, en jij zult doorleven, bedaard, slikkend, je woede weg-etend, weg-drinkend of weg-redenerend. Op een dag zul je er niet meer zijn, je was er, je hebt niets betekend, je sterft en je bent vergeten, de wereld slechter achterlatend dan hij was voor je aanwezigheid. Gefeliciteerd. Ik hoop dat je trots op jezelf bent. Kijk in de spiegel en zeg het hardop tegen jezelf: Ik was er en ik heb nul betekend. Kijk in de spiegel, zeg het: Ik ben er, hier ben ik en ik beteken niets. Of zeg je wat anders, zeg je: Ik ben niet bang, ik sta op tegen onrecht, tegen dat wat ik fout vind. Ik denk niet: morgen weer een dag, misschien gaat het uit zichzelf weg, ik ben bereid. Ik ben bereid te vechten voor mijn idealen, ik ben bereid offers te brengen, ik ben bereid een mens te zijn, in plaats van de zak hooi die meebeweegt en er totaal, maar dan ook totaal niet toe doet, met mijn meningen en gedachten, die allemaal belangrijk lijken maar waardeloos zijn omdat ik er niets mee doe.
Ik laat me inlichten, misschien lees ik weleens een boek, soms amuseer ik me, maak me soms een beetje druk. Een beetje druk, dat is mijn leven. Ooit avontuur, ooit iets gedaan waar wat op het spel stond, waar je zelf ingegrepen hebt, in plaats van achter de feiten aan te lopen, mijn huwelijk organiseren was al lastig genoeg. De slechteriken, de mensen met duistere agenda’s hebben je nodig, de slechteriken die willen dat je gewoon doorgaat met dagelijkse bezigheden, zij weten dat jij het systeem draaiende houdt, zij weten dat jij nooit een vuist gaat maken, zij weten dat jij het voor ze opknapt, altijd, jij laat de treinen rijden, jij vraagt mensen die het wel proberen om niet te escaleren, want dat is niet goed, jij laat de armen bloeden, de kinderen ergens werken, jij met je ogen dicht, jij steekt geen hand uit naar de slachtoffers, jij profiteert mee, want jij gaat niets maar dan ook niets op het spel zetten, jij verwart vrijheid met kunnen kopen wat je wilt, met in de pas lopen, met in een dikke auto rijden, met je van niets en niemand iets aan te hoeven trekken, vind je heerlijk, voelt vertrouwd, niemand valt je lastig en als ze het doen trek je je terug en komen de redenen waarom dat op dat moment het beste is wat je in je had vanzelf naar boven piepen, 21 22, daar zijn ze, 23 24. En je ziet niet eens hoe laf je bent. De slechteriken kunnen het niet alleen, hun hele bouwwerk van terreur, leugens, achterbaksheid, maffiapraktijken rust op jou, op de mensen die niets doen, die het niet kunnen opbrengen, het nooit kunnen opbrengen, het niet durven, het niet opportuun vinden of welke woorden je ook gebruikt om je uiteindelijke lafheid niet te hoeven benoemen. Je helpt niet, je leeft niet, je bent niet, je bent de middelmaat, het werkelijke schorem dat de ogen sluit uit angst voor het eigen hachje. Het tuig lacht. Je gevoelens zijn middelmatig, je zal wel een liefde gehad hebben, hé, weet je nog hoe dat voelde en wat je ervoor hebt gedaan en had willen doen, hé, hoelang is dat geleden, dat je niet kon denken, gauw downsizen, daar viel ook niet mee te leven. Kwaad — jou wordt wat aangedaan, een pakje dat bij de buren is afgeleverd, belachelijk, mensen die voor een goed doel op een snelweg gaan zitten en jouw vrijheid inperken, je scheidt verdomme toch je afval, je gooit verdomme zelfs het labeltje van het theezakje bij het oud papier, dat is biechten tegen een god die niet bestaat, dat gaat jouw wereld echt niet redden en je vindt het al genoeg, je vindt nogal veel snel genoeg, mag je ook wat tijd voor jezelf hebben.
Ja, je bent een dwarsligger, een dwarsligger van het goede, van het enthousiasme, van energie, van levenskracht, van werkelijke dromen, van in het grote geloven, allemaal lastig, allemaal veel, liever niet, geen regen op mijn dak, de nieuwe Stalin, de nieuwe Mao, de nieuwe Pol Pot, alles wat er nu opkomt en willekeurig welke kant op gaat dat ben jij, ze omarmen je, niet omdat je ze stuurt maar omdat jij het rustig laat gebeuren, al eeuwen, waar is die ene, waar is verdomme die ene die het verschil maakt, die persoon die je altijd bereid bent neer te sabelen, die het altijd fout doet, want ja, hij steekt zijn nek uit en hij veroorzaakt onrust, jouw vijver die moet en zal gladgestreken blijven, die gast die de zaak op scherp zet. Iemand die de vragen stelt waar je even niet op zit te wachten. Ik bid voor je, al geloof ik niet in God, ik zing voor je, al kan ik niet zingen, ik geef je mijn liefde, al weet ik dat je er niet mee kan omgaan, en ik geef je moed, ongevraagd, om alles wat ik zeg te ontkennen, en geef je argumenten om het geen lafheid maar levenskunst te noemen. En daarmee lieg ik graag met je mee. Jij bevolkt de aarde, en je doet alleen maar of het je ene zak interesseert, want er hangt geen doe-lijst aan, het is je allemaal te veel, al je energie zit in het redenen verzinnen dingen niet te doen. Dingen te laten. Dingen niet te zien. Dingen niet te willen zien. Durf je nee te zeggen waar iedereen ja zegt, of andersom. Te veel. Te ingewikkeld. Troost je, je bent als alle anderen. Je herkent ze, je omarmt ze, soms verzin je dat je net een slag beter bent, met je schenking aan een organisatie die iets goeds doet met jouw tientje in de maand, maar je weet wel beter. Je weet wel beter. Jij en je soortgenoten doen er niet toe, een natte scheet in de eeuwigheid, nee, een natte scheet in je eigen tijd. Over zwervers stap je heen en je weet waarom, een huilend kind op straat, je ziet het liever niet, je hebt het druk, iemand in nood, weet jij veel, samen vechten tegen onrecht, ik heb het druk en ik doe al zoveel, je in dienst van anderen stellen, kan ik het soms alleen. Je haat mensen die het wel doen, de uitslovers, de gekkies, die alleen al door er te zijn jou schuldig maken, hé, daar heb ik even totaal geen zin in, en zeker niet als het jou ergernis oplevert, geld of tijd kost, ga ergens anders demonstreren. Ik ben een goedwillende burger. En ik doe ook heus wel wat. Ja, je doet ook heus wel wat. Jij, de dwarsligger, je doet alles wat je kan. Maar die spiegel in je huis hangt er niet voor niets. Kijk er eens in, en nu even niet om hoe je eruitziet, kijk in je ogen. Kijk jezelf in de ogen. En kijk wat je ziet. Georganiseerde lafheid. Doorgekookte lafheid.
Waar kraak en smaak uit is verdwenen. De rest van de wereld werkt voor je, al denk je dat je zelf nogal goed bezig bent, de wereld wordt voor je leeggetrokken, voor zwakkeren wordt niet opgekomen, want jij zal ervoor gaan liggen. Altijd. Kijk in de spiegel. Daar sta je. Voor jou ben jij het belangrijkste op de wereld. En je hebt gelijk. Na de Tweede Wereldoorlog was actie één, in elk land: het verzet als de sodemieter ontwapenen en terug in hun hok krijgen. Zoek het maar op. Mensen die zich toen durfden verzetten zijn later ook levensgevaarlijk. En ze waren sowieso niet erg geliefd bij mensen als jij omdat de repercussies van hun daden enorm waren. Maar eerst in je hok jullie en daarna gaan we je heilig verklaren. Je hebt gelijk. Het gaat ten koste van jezelf. En vrienden maak je er niet mee. Want je weet dat zij net zo laf zijn als jij de rest van je leven zult blijven. En verwar na afloop meisjes kaalscheren en met pek overgieten niet met een verzetsdaad, dat is wat anders en nooit goed te praten. Dus. Je hebt gelijk. Kijk in de spiegel en wees trots. Laat ze liegen, laat ze bedriegen, laat ze zichzelf verrijken, laat ze onderdrukken, ieder ander de schuld geven, laat ze de boel naar de kloten helpen uit puur eigenbelang, jij doet dat niet, toch, jij doet dat niet en dat is heel veel. Kijk in de spiegel. Het zou wat zijn zeg als iedereen maar tekeer zou gaan tegen onrecht, in wat voor wereld zouden we dan leven. De waarheid ligt toch altijd in het midden. Met rust kom je verder dan met woede. En wat heb ik ermee te maken. Ze laten mij toch met rust. Peace man. Wat heb ik ermee te maken dat er links en rechts hele volksstammen worden uitgemoord. De slavernij is toch ook verdwenen. Vrouwenkiesrecht. Arbeidersrechten. Daar is het heel wat beter mee gesteld dan eeuwen geleden. We doen toch ons stinkende best. Ja, ik kijk in de spiegel en wat ik zie, dat maakt me trots. Wat eten we vanavond! Plezier, pret, de tering. Jezus wat een mogelijkheden. Had je ooit als kind vergezichten, zag je kansen, vreemde landen en met twee benen op de grond het goede doen, daar las je over, zag je films over, de helden, die er in woestijnen, in het heelal, door bergen en dalen, regenwouden, er waar dan ook, op los gingen, dat was jouw volk. Die aten niet, die zeurden niet, die deden, dat waren jouw mensen, dacht je. Nou, dat waren ze niet. Denk je dat ze ook maar een spat trots op je waren als ze je nu zouden zien, of dat jongetje dat je was. Wat eten we vanavond. Druk, druk, druk. En wat vergeef je jezelf gemakkelijk. En je weet één ding zeker: het gaat niet over jou. Want jij deugt, of in ieder geval doe je wat je kan. Je bent nou eenmaal geen Nelson Mandela. Je vindt Nelson Mandela een bijzondere man, dat is jouw bijdrage. Heb je de laatste gadgets al, de nieuwste telefoon, die zijn er ook niet voor niets. Door kinderen gemaakt, maar dat vergeten we maar even. Kinderen in de leeftijd van je eigen jonge kinderen. Oké, ik ben een onvolkomen mens, zeg het in de spiegel, kijk het monster in de bek, want daar staat hij, jij, en jij alleen maakt mogelijk wat je zegt tot in het diepst van je hart te verafschuwen en dat besef kun je in een kuil gooien en bedekken met zand en stenen en al het stinkende afval wat je in je leven achter je laat om de stank te beperken, maar altijd zal het blijven knagen en zich naar boven werken tot aan je laatste adem en tot niets er meer toe doet. Hoe laat gaan we eten. En wat gaan we eten verdomme. Niet iets ontdekken, sightseeing. Niets voelen, observeren en weglullen. Niets meemaken, doen alsof. Niets zeggen, converseren. Niet vechten, een beetje bewegen. Niets doen, jezelf bezig laten houden. Geen moraal maar sentimentaliteit. Geen jeugd maar doffe systematiek. Geen openheid maar zeker weten, een mening hebben. En het Nederlands elftal speelt vanavond en dat is echt belangrijk. Of weet ik veel wat jij nodeloos belangrijk vindt. Waar is het jongetje dat wild werd van opwinding bij het zien van avonturenfilms, die een wereld had die hij ging ontdekken, het meisje met mooie dromen, zo wil je niet zijn toch je hele leven, dat is niet vol te houden, doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg, zit nou eens een keer stil, moet dat nou allemaal tegelijk op je bord, kijk eerst wat je wilt eten en schep dan op, schreeuw niet zo, daar hebben andere mensen last van, en ren niet de hele tijd, je maakt me gek. Woede weet je nog. Muziek, springen, dansen, spelen. Oprechtheid, intensiteit, verdriet. En dan toch maar weer een kattenfilmpje opstarten. Je bent totaal ongevaarlijk. En eigenlijk voor alles bang. Je bent alles, je bent het universum, en van jou gaat het afhangen. Wat eten we vanavond! Ooit was er een tijd dat je dacht dat het kon, voetballer of weet ik veel wat je wilde worden, een bijzonder mens te zijn, dat is weer het andere uiterste. Fantaseren, weet je nog — fantaseer je nog weleens zoals je dat kon, ooit. Doe nou maar braaf je werk, doe nou maar braaf je werk. Het is allemaal makkelijk praten vanaf de buitenkant, je hebt geen idee waar ik allemaal mee te dealen heb, houd je bek, houd je bek gewoon. Wat eten we vanavond, elke dag opnieuw, en daar sta ik dan weer in de supermarkt, je hebt geen idee, in die rijen, met m’n karretje en m’n mandje en m’n lijstje als ik daar tijd voor gehad heb, daar sta je. Zouden ze trots op je zijn, zouden ze trots op je zijn als ze je echt kenden, hij heeft het goed gedaan, we zullen hem nooit vergeten. Wat eten we vanavond. ¶

Ben Clark

Ben Clark
Essay
Mijn schelm
Essay
Boevenstreken en maskerade: de schelm in vogelvlucht
Beeld
Beeldbijdrage
Essay
Trump als trickster
Beeld
Beeldbijdrage
Verhaal
De tien grootste redenen waarom Donald Trump wél de beste president aller tijden is. (En ja, zelfs voor Europa!)
Essay
Rivka, de moeder van de trickster-zoon Jacob
Essay
Het masker van de naastenliefde — over Melvilles The Confidence-Man
Poëzie
Gedichten
Essay
Gemeenschap van engelen
Poëzie
Van de paarse akkerdistel die van hand tot hand ging
Verhaal
Micro-ethiek
Verhaal
De commandant en de filosoof
Essay
Landschap van antwoorden. Wat biologie wel en niet te zeggen heeft over grote vragen
Poëzie
Gedichten
Stripverhaal