Madrigaal voor twee stemmen
ca. 10 minuten

VOORBEREIDING

1.
Twee sprekers bereiden elk 24 systeemkaartjes voor, als volgt:
Kies eerst onafhankelijk van elkaar een (of meerdere) tekstbronnen. De keuze is vrij, maar het moet gaan om niet-literair proza. Bijvoorbeeld: de ene spreker kiest de krant van vandaag, de andere spreker kiest de krant van honderd jaar geleden.
Zoek binnen deze brontekst 12 zinnen waarin de indirecte rede wordt gehanteerd met het voegwoord ‘dat’, of waarin ‘dat’ op vergelijkbare manier wordt gebruikt, zoals om een opinie of bepaling uit te drukken. Kies zo mogelijk geheel toevallig (middels toevalsoperaties: bijvoorbeeld, dobbel, gebruik een lijst van toevalsgetallen, of de tarot of de I Tjing om de pagina te bepalen en vervolgens om een plek op de pagina te bepalen, en zoek vandaar af de dichtstbijzijnde passende vindplaats).
Deze ‘dat’-zinnen hebben twee gedeeltes: het hoofdzindeel en het bijzindeel.
Schrijf van zes zinnen het hoofdzindeel tot en met ‘dat’ uit op een systeemkaartje, en kopieer het op een tweede kaartje. In geval van lange zinnen is het toegestaan, en raadzaam, om de zin compacter te maken. Je kunt bijvoorbeeld in plaats van ‘Hoewel China niet met naam wordt genoemd, is volgens Chinese experts duidelijk dat’ ook opschrijven: ‘Volgens Chinese experts is duidelijk dat’.
Doe bij zes andere zinnen hetzelfde voor het bijzindeel vanaf ‘dat’. Bijvoorbeeld: ‘dat de Verenigde Staten zich ook daar meer afzijdig gaan houden’. De zinsdelen op verschillende kaartjes hoeven niet op elkaar aan te sluiten.
Uiteindelijk heb je 24 kaartjes, waarvan er 12 een hoofdzindeel bevatten en 12 een bijzindeel, en waarbij elk fragment op twee kaartjes voorkomt.

2.
Verzamel vlak voor de uitvoering de 48 kaartjes van de twee sprekers en schud ze. Elke spreker krijgt 24 kaartjes en verdeelt deze in een aantal stapeltjes, met twee tot zes kaarten elk, bijvoorbeeld via de volgende verdeling (een kreeftcanon):

Stapel    Ⅰ Ⅱ Ⅲ Ⅳ Ⅴ Ⅵ Ⅶ

Spreker Ⅰ   2 3 6 4 2 4 3

Spreker Ⅱ   3 4 2 4 6 3 2

De sprekers zullen dus een mengsel hebben van ‘eigen’ kaartjes en van kaartjes van de andere spreker.

UITVOERING

Tijdens de uitvoering worden de kaartjes om beurten voorgelezen, als volgt:
steeds leest eerst de ene spreker, dan de andere. Elk fragment zal ofwel beginnen ofwel eindigen met het woord ‘dat’. Houd een voelbare constante puls aan, zeg 4 à 5 seconden per kaartje. Sprekers beginnen beiden met het eerste stapeltje, en lezen de kaartjes van dat stapeltje in totaal drie keer voor (drie keer de stapel door). Daarna gaat de lezer door met het volgende stapeltje.
Dus in bovenstaande verdeling leest Spreker Ⅰ eerst de eerste stapel van twee kaartjes drie keer, dan de tweede stapel van drie kaartjes drie keer, in deze volgorde:

Ⅰ.1 Ⅰ.2 Ⅰ.1 Ⅰ.2 Ⅰ.1 Ⅰ.2

Ⅱ.1 Ⅱ.2 Ⅱ.3 Ⅱ.1 Ⅱ.2 Ⅱ.3 Ⅱ.1 Ⅱ.2 Ⅱ.3 (enz)

De sprekers wisselen steeds per kaartje af, maar omdat de stapeltjes niet allemaal even groot zijn, zullen de sprekers niet op hetzelfde moment van stapel wisselen. Bij bovenstaande verdeling is er tot het einde zelfs nergens een moment dat de sprekers gelijktijdig wisselen.

Het begin gaat dus als volgt:

Spreker Ⅰ   Ⅰ.1 Ⅰ.2  Ⅰ.1 Ⅰ.2 Ⅰ.1 Ⅰ.2 Ⅱ.1 Ⅱ.2 Ⅱ.3 Ⅱ.1

Spreker Ⅱ    Ⅰ.1 Ⅰ.2 Ⅰ.3 Ⅰ.1 Ⅰ.2 Ⅰ.3 Ⅰ.1 Ⅰ.2 Ⅰ.3 Ⅱ.1

Spreker Ⅰ    Ⅱ.2 Ⅱ.3 Ⅱ.1 Ⅱ.2 Ⅱ.3 Ⅲ.1  Ⅲ.2 (enz)

Spreker Ⅱ    Ⅱ.2 Ⅱ.3 Ⅱ.4 Ⅱ.1 Ⅱ.2 Ⅱ.3 Ⅱ.4 (enz)

Omdat beide sprekers in totaal evenveel kaartjes hebben, zullen ze op hetzelfde moment door hun materiaal heen zijn. Daar eindigt het stuk.
Lees rustig en gelijkmatig van toon, ook wanneer er relatief veel tekst op een kaartje staat. Laat de tekst voor zichzelf spreken (dus vermijd een teveel aan interpretatie). Blijf de puls van 4 à 5 seconden per kaartje voelen.

VARIANT: uitvoerenden die liever een talig wat meer vloeiend resultaat lezen, kunnen de eerste zin-helften kopiëren tot (niet tot en met) het woord ‘dat’.