Wat groots aangekondigd is, zal groter blijken, groter nog dan gedacht, zelfs dan denkbaar is, hetgeen op komst, zo dadelijk al er is, zal zo groots zijn dat het ontwricht.

Verklaart dat de aarzeling? De stem van de sopraan die wel klimt, maar zich niet meer herhaalt, steeds vlak voor de verwachte hoogste uithaal weer is gedaald. Weet ze, voelt ze, dat het te vroeg voor extase is? Weet ze hoeveel tijd, hoeveel mogelijk onheil er tussen de aankondiging van een wonder en de verwezenlijking zit? Zich bewust van de dreiging fladderen de pianoklanken, als ganzen bij naderend onweer, op en strijken ze neer, hergroeperen ze zich, vallen terug uiteen en keert steeds de stilte weer, terwijl de onrust blijft: aber es durfte keiner nieder zu ihm.

En dan is nog langer wachten onmogelijk, is de vervoering inwendig nu zo groot en hevig gegroeid dat ze met geen mogelijkheid nog binnen blijft. Dan komt de uithaal, die zo lang verwachte, maar steeds teruggenomen, haast ingeslikte uithaal; nu komt die uithaal dan toch, klinkt, even maar, het zinneloze van de ijle hoogte, het kortstondig maar euforisch raken aan wat normaliter onbereikbaar, wat normaal onbegaanbaar is; klinkt in een tweeletterwoord dat ineens volop de tijd, de ruimte krijgt, plotseling en, opdat de extase invoelbaar wordt, uitzinnig en zo lang als kan gerekt, klinkt dat doorgaans zo zakelijke en compacte woord: so.

Want dat is de kern van het wonder: Denn so war es noch nie. Dat is de kern, het besef dat ook een wonder, nee, dat juist een wonder slechts een moment is, een groots moment dat blijvend ontwricht, omdat daarmee een nieuwe orde begint, het weten, doorgronden, ervaren: niet eerder, nee, nooit, was het als nu.

’Geburt Mariä’ is het openingsstuk van de liederencyclus Das Marienleben die Paul Hindemith componeerde bij vijftien teksten van Rainer Maria Rilke. Er bestaan drie versies: twee voor sopraan en piano, en een orkestrale versie, in talloze uitvoeringen. Ik baseer me hier vooral op die van zangeres Maya Boog en pianist Michael Lakner uit 2014.

Mischa Andriessen (1970) is dichter. Hij werkt momenteel aan zijn vijfde bundel, vooralsnog getiteld Het drogsyndicaat. Daarnaast publiceert hij met regelmaat in verschillende media over beeldende kunst en jazz.

Meer van deze auteur